कमजोर कूटनीतिमा चिन्ता, नयाँ रणनीतिक दृष्टिकोणको खाँचो

काठमाडौं । नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध कमजोर बन्दै गएको भन्दै सरोकारवालाहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । नयाँ प्रधानमन्त्रीबाट कूटनीतिमा स्पष्ट रणनीतिक अवधारणा आउने अपेक्षा गरिए पनि हालसम्म ठोस पहल नदेखिएको विश्लेषण गरिएको छ ।

पछिल्लो समय Thailand र United Arab Emirates जस्ता गन्तव्यमा नेपाली नागरिकका लागि भिसा प्राप्त गर्न कठिन बन्दै गएको छ । यसले नेपालको कूटनीतिक प्रभाव खस्किँदै गएको संकेत गर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ । राहदानीको अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा कमजोर स्थानले पनि यही अवस्थालाई पुष्टि गरेको छ ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार ९० को दशकयता राजनीतिक अस्थिरता, द्वन्द्व र संविधान निर्माणको लामो संक्रमणले गर्दा नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा अपेक्षित ध्यान दिन सकेन । यसले दीर्घकालीन कूटनीतिक दृष्टिकोण विकासमा बाधा पुर्‍याएको छ ।

हालै प्रधानमन्त्रीले विभिन्न देशका राजदूतहरूसँग सामूहिक भेट गरे पनि त्यसलाई दीर्घकालीन रणनीतिसँग जोड्न नसकिएको टिप्पणी गरिएको छ । कूटनीतिमा उच्च तहको नेतृत्वले समकक्षी नेतासँग सम्बन्ध विस्तारमा प्राथमिकता दिनुपर्ने भए पनि त्यस्तो पहल कमजोर देखिएको विश्लेषण गरिएको छ ।

छिमेकी India का प्रधानमन्त्री Narendra Modi ले स्पष्ट कूटनीतिक अवधारणा अघि सारेर अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सुदृढ गरेको उदाहरण दिँदै नेपालले पनि त्यस्तै रणनीति अपनाउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार Gautama Buddha को जन्मभूमि भएको आधारमा नेपालले ‘शान्तिप्रिय राष्ट्र’को पहिचान निर्माण गर्दै कूटनीतिक सम्बन्ध विस्तार गर्न सक्ने ठूलो सम्भावना रहेको छ ।

अन्ततः, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सुदृढ गर्न स्पष्ट नीति, विश्वासिलो व्यवहार र सक्रिय कूटनीतिक पहल आवश्यक रहेकोमा जोड दिइएको छ ।