प्रतिनिधिसभामा रास्वपाको बलियो उपस्थिति, राष्ट्रिय सभामा पुराना दलको प्रभाव

काठमाडौं –

संघीय संसद् अन्तर्गतका दुई सदनबीचको शक्ति सन्तुलन यतिबेला चर्चा र चासोको विषय बनेको छ। प्रतिनिधिसभामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को दुईतिहाइ आसपास सिट आउने संकेत देखिँदा माथिल्लो सदन राष्ट्रिय सभा मा भने पुराना दलहरूको प्रभाव कायम छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यस्तो अवस्थामा प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रिय सभाबीच सहकार्य हुने कि टकराव हुने भन्ने विषयमा आकलन भइरहेको छ। हालसम्म राष्ट्रिय सभामा रास्वपाको उपस्थिति छैन, यद्यपि सरकारले सिफारिस गरेपछि राष्ट्रपतिबाट मनोनीत हुने एक सदस्यमार्फत उक्त सदनमा प्रवेश सम्भव छ।

राष्ट्रिय सभामा दलहरूको अवस्था

पदावधि सकिएर रिक्त भएका १८ मध्ये १७ सदस्य चयन भइसकेका छन् र उनीहरूले शपथ ग्रहण गरेका छन्। एक सदस्य भने राष्ट्रपतिबाट मनोनीत हुनेछन्।

हाल राष्ट्रिय सभामा दलगत अवस्था यस्तो छः

• नेपाली कांग्रेस – २४ सांसद

• नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) – १७ सांसद

• नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) – १० सांसद

• जनता समाजवादी पार्टी नेपाल – ३ सांसद

• राष्ट्रिय जनमोर्चा – १ सांसद

• मनोनीत सदस्य (अध्यक्षसहित) – २

दुई सदनको फरक भूमिका

प्रतिनिधि सभा लाई जनताको प्रत्यक्ष प्रतिनिधित्व गर्ने र जुझारु सदनका रूपमा चिनिन्छ। यहाँ सांसदहरू जनताका दैनन्दिन समस्या उठाउने, सरकारको कामको निगरानी गर्ने र नीति निर्माणमा सक्रिय रहने गर्छन्।

अर्कोतर्फ राष्ट्रिय सभालाई अनुभव र परिपक्वताको सदन मानिन्छ। प्रतिनिधिसभामा २५ वर्ष उमेर पुगेका व्यक्ति सांसद बन्न सक्ने भए पनि राष्ट्रिय सभाका लागि न्यूनतम उमेर ३५ वर्ष तोकिएको छ। यसले प्रतिनिधिसभाबाट आएका विधेयक र निर्णयहरूलाई थप अध्ययन र विश्लेषण गरेर परिपक्व बनाउने भूमिका निर्वाह गर्छ।

सहकार्यको आवश्यकता

विश्लेषकहरूका अनुसार प्रतिनिधिसभामा बलियो बहुमत भएका कारण निर्णयहरू छिटो हुन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा राष्ट्रिय सभाले ती निर्णयलाई संविधान, दीर्घकालीन राष्ट्रिय हित, कूटनीतिक सम्बन्ध तथा सामाजिक संवेदनशीलताको दृष्टिले समीक्षा गर्नुपर्ने हुन्छ।

यसकारण दुई सदनबीच द्वन्द्व होइन, सन्तुलन र सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरिएको छ। राजनीतिक पर्यवेक्षकहरूका अनुसार जनताको अपेक्षा पूरा गर्न प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रिय सभाबीच समन्वय कायम हुनु अत्यावश्यक छ।